Dirmaster



Współrzędne: 50°53' N 20°37' E50.8833333 20.6166667 (Kielce)

Kielce
Herb Kielc
Województwo	świętokrzyskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina  - rodzaj	Kielce miejska
Prawa miejskie	1364
Prezydent miasta	Wojciech Lubawski
Powierzchnia	109,65 [1] km²
Położenie	50° 53' N 20° 37' E
Wysokość	od 260 do 408 m n.p.m.
Liczba mieszkańców (2007)  - liczba ludności  - gęstość  - aglomeracja	207 188 [1] 1890 [1] os./km² 327 862
Strefa numeracyjna (do 2005)	(+48) 41
Kod pocztowy	25-001 do 25-900 wszystkie kody
Tablice rejestracyjne	TK
Położenie na mapie Polski Kielce
TERC10 (TERYT)	2661011
SIMC10	0945930
Miasta partnerskie	Budapeszt Dnieprodzierżyńsk Flint Gävle Gorycja Gotha Herning Nitra Orange Sandviken Winnica
Urząd miejski3 Rynek 1 25-361 Kielce tel. (41) 367 60 00; faks (41) 344 27 63
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Kielce – miasto w południowo-centralnej Polsce, stolica województwa świętokrzyskiego.

Miasto położone jest w Górach Świętokrzyskich i stanowi gospodarcze i turystyczne centrum regionu. Kielce są również zagłębiem budowlanym o bogatych tradycjach, ośrodkiem kulturalnym, turystycznym. Na terenie Kielc znajduje się 5 rezerwatów przyrody. Miasto jest także znanym ośrodkiem wystawienniczo-targowym. Targi Kielce organizują ponad 40 ekspozycji branżowych rocznie, połączonych z konferencjami naukowymi i pokazami.

Skrót CK w herbie Kielc pochodzi z łacińskiego Civitas Kielcensis czyli "Miasto Kielce".

Spis treści 1 Położenie 2 Historia 2.1 Legenda 2.2 Doniosłe wydarzenia 3 Gospodarka 3.1 Handel 4 Demografia 5 Administracja publiczna i wymiar sprawiedliwości 5.1 Administracja samorządowa 5.2 Administracja rządowa 5.3 Wymiar sprawiedliwości 6 Architektura 6.1 Zabytki 7 Turystyka 8 Przyroda 9 Edukacja 9.1 Szkoły 9.2 Wyższe uczelnie 10 Dzielnice i osiedla Kielc 11 Aglomeracja Kielc 12 Sport 13 Kościoły 13.1 Kościoły katolickie 13.2 Kościoły protestanckie 14 Kultura 14.1 Muzea 14.2 Media 15 Transport 15.1 Drogowy 15.2 Kolejowy 15.3 Lotniczy 15.4 Komunikacja miejska 15.4.1 Autobusy 15.4.2 Tramwaje 15.5 Komunikacja międzymiastowa 15.6 Komunikacja prywatna 16 Kielczanie i osoby związane z Kielcami 16.1 Aktorzy, wokaliści, osoby związane z mediami 16.2 Politycy 16.3 Sportowcy 16.4 Biznesmeni 17 Osoby uhonorowane przez miasto 17.1 Nagrody Miasta Kielce 17.2 Nadzieje Kielc 17.3 Honorowi obywatele 18 Posłowie okręgu kieleckiego 19 Kielce jako garnizon wojskowy 20 Miasta partnerskie 21 Przypisy 22 Zobacz też 23 Linki zewnętrzne

edytuj Położenie

Kielce położone są w Górach Świętokrzyskich. W obrębie miasta ulokowane są pasma Kadzielniańskie i Dymińskie. Kielce przecina niewielka rzeka Silnica, będąca prawostronnym dopływem Bobrzy. Na terenie miasta znajduje się szereg rezerwatów przyrody ożywionej i nieożywionej, m.in. Kadzielnia, Karczówka, Ślichowice, Wietrznia, Biesak-Białogon. Ponadto granice administracyjne miasta obejmują sporą część Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego.

Historycznie i kulturowo Kielce leżą w północnej Małopolsce, w ziemi sandomierskiej będąc stolicą ziemi świętokrzyskiej. Charakterystyczną mową tego regionu jest tzw. gwara kielecka, którą posługują się mieszkańcy południowej i środkowej części regionu.

Miasto, jako jedno z nielicznych charakteryzuje się tak znacznymi różnicami poziomów – od 260 do 408 m n.p.m. (najwyższe wzniesienie: Telegraf).

edytuj Historia

edytuj Legenda

Znana legenda wiąże powstanie Kielc z Mieszkiem, synem Bolesława Śmiałego.

Przed ponad 900 laty w miejscu, gdzie dziś leży stolica województwa świętokrzyskiego, były nieprzebyte, pełne zwierzyny lasy, które przyciągały myśliwych. Polował tu także Mieszko. Kiedy w pogoni za zwierzyną zgubił swoich kompanów, wyjechał na nieznaną polanę i strudzony zasnął w trawie. Przyśniło mu się, iż został napadnięty przez zbójców, a ci usiłują wlać mu do ust truciznę. Gdy zaczął już tracić siły, nagle objawił mu się św. Wojciech, uniósł pastorał i na ziemi nakreślił kręty szlak, który przemienił się w strumień wody. Mieszko obudził się, nieopodal ujrzał źródło. Woda w nim była smaczna, przejrzysta, taka jak we śnie. Poczuł przypływ nowych sił i szybko odnalazł swój orszak. Odjeżdżając z polany Mieszko zauważył ogromne, białe kły nieznanego zwierza, być może dzika. Zapowiedział, że wybuduje tu gród z kościołem.

Niedługo potem zbudowano w sercu puszczy osadę. Na polanie postawiono kościół pw. św. Wojciecha, a strumień, z którego woda przywróciła księciu siły, mianowano Silnicą. Osadę zaś nazwano Kiełce – na pamiątkę znalezionych tajemniczych kłów. Nazwa z biegiem czasu przekształciła się w Kielce.

(Źródło: Informator miejski)

edytuj Doniosłe wydarzenia

• 1171 – powstanie kolegiaty pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny
• 1364 – nadanie Kielcom prawa magdeburskiego
• 1496 – kardynał Fryderyk Jagiellończyk nadaje Kielcom herb
• 1661 – pobyt w Kielcach króla Jana Kazimierza i jego dworu
• 1662 – okupacja miasta przez zbuntowane oddziały (ok. 12 tysięcy żołnierzy) Związku Święconego
• 1655 – zniszczenie miasta podczas potopu szwedzkiego
• 27 lipca 1789 – przejście miasta na własność Rzeczypospolitej
• 7-9 czerwca 1794 – pobyt w Kielcach naczelnika Tadeusza Kościuszki, który kwaterował tu ze swoimi oddziałami po bitwie pod Szczekocinami. Śmierć w kieleckim szpitalu ciężko rannego Wojciecha Bartosa Głowackiego
• 24 maja 1800 – groźny pożar strawił niemal wszystkie domy mieszkalne w centrum, spalił się także ratusz.
• 1809 – włączenie miasta do Księstwa Warszawskiego
• 1815 – przejęcie Kielc przez rosyjskiego zaborcę
• 1816 – powstanie w Kielcach, z inicjatywy Stanisława Staszica, pierwszej polskiej wyższej uczelni technicznej – Szkoły Akademiczno-Górniczej
• 1818 – przeniesienie do Kielc stolicy województwa krakowskiego
• 1844 – wykrycie spisku i aresztowanie przygotowującego powstanie przeciwko zaborcy ks. Piotra Ściegiennego
• 1 stycznia 1845 – Kielce przestały być miastem gubernialnym
• 1885 – budowa linii kolejowej, przebiegającej przez Kielce z Dęblina do Dąbrowy Górniczej.
• 5 września 1914 – zaprzysiężenie w Kielcach I Pułku Legionów Polskich pod dowództwem Józefa Piłsudskiego
• 2 sierpnia 1919 – utworzenie województwa kieleckiego
• 15 stycznia 1945 – wyparcie wojsk hitlerowskich z miasta przez żołnierzy I Frontu Ukraińskiego
• 4 lipca 1946 – pogrom Żydów zwany pogromem kieleckim
• 1974 – założenie Politechniki Świętokrzyskiej
• 1 stycznia 1999 – Kielce zostały stolicą województwa świętokrzyskiego

edytuj Gospodarka

Podstawą rozwoju gospodarczego miasta była – począwszy od XV wieku – eksploatacja i przetwórstwo surowców mineralnych: rud żelaza, miedzi i ołowiu oraz marmurów i piaskowców.

Dziś rozwija się tu m.in. przemysł budowlany, materiałów budowlanych, elektromaszynowy, a także spożywczy i przetwórczy. Ważna jest również mocna pozycja Targów Kielce jako wicelidera rynku targowego w Polsce.

W Kielcach swoje początki miało wiele znanych w całej Polsce firm, w tym m.in.: Cersanit S.A., Barlinek, Grupa Kapitałowa Kolporter, North Fish, NOMI, VIVE Textile Recycling, Mitex i Exbud.

edytuj Handel

W ostatnich latach w Kielcach bardzo intensywnie zaczął się rozwijać handel. Wybudowano kilka hipermarketów oraz galerii, wyremontowano ulicę Sienkiewicza, gdzie w latach 90. XX wieku powstało wiele butików i sklepów. Obecnie trwa rozbudowa centrum handlowego obok Reala, budowa galerii handlowej przy Staszica, budowa galerii handlowej "HOSSA". W planach jest również budowa centrum handlowo-rozrywkowego przy ulicy Warszawskiej "Galeria IX Wieków", budowa centrum handlowo-rozrywkowego Plaza Centers, budowa hipermarketu Auchan oraz rozbudowa Galerii "Echo"^[2].

edytuj Demografia

Według danych GUS z 30 czerwca 2006 r. Kielce zamieszkiwało 207 781 osób. (16. lokata wśród miast Polski), w tym 98 575 mężczyzn i 109 143 kobiet. Wiek produkcyjny osiągnęło 139 873 mieszkańców. Naukę pobiera 60 358 ludzi. Według danych z września 2006 r. 11,6% (ok. 12,7 tys.) osób pozostaje bez pracy.

Według danych z roku 2005⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 2423,45 zł.

edytuj Administracja publiczna i wymiar sprawiedliwości

edytuj Administracja samorządowa

Kielce są miastem na prawach powiatu. Poza tym pozostają siedzibą władz powiatu kieleckiego oraz samorządowego województwa świętokrzyskiego.

edytuj Administracja rządowa

W Kielcach urzęduje wojewoda świętokrzyski oraz organy administracji niezespolonej takie jak dyrektor izby celnej, naczelnik urzędu celnego, dyrektor okręgowego urzędu górniczego, naczelnik obwodowego urzędu miar, dyrektor izby skarbowej, naczelnicy pierwszego i drugiego urzędu skarbowego, dyrektor urzędu kontroli skarbowej, dyrektor urzędu statystycznego, szef wojewódzkiego sztabu wojskowego oraz dwaj wojskowi komendanci uzupełnień (Kielce-Bukówka i Kielce-Śródmieście). Mieści się tu również oddział Urzędu Dozoru Technicznego oraz delegatura Ministerstwa Skarbu Państwa.

edytuj Wymiar sprawiedliwości

W Kielcach znajduje się sąd okręgowy oraz sąd rejonowy wraz z jednostką powołaną do rozpoznawania spraw gospodarczych i upadłościowych. Od 1 lipca 2005 r. działa również wojewódzki sąd administracyjny. Funkcjonuje prokuratura okręgowa oraz dwie prokuratury rejonowe: Kielce-Wschód i Kielce-Zachód. W kieleckiej dzielnicy Piaski znajduje się areszt śledczy.

edytuj Architektura

edytuj Zabytki

• Pałac Biskupów Krakowskich, wzniesiony w latach 1637-1641 przez Tomasza Poncino z inicjatywy biskupa Jakuba Zadzika. Przykład polskiej rezydencji z epoki Wazów. Pomimo licznych przekształceń dokonywanych w XIX w. przez rosyjskiego zaborcę, pałac zachował pierwotną bryłę, dekorację elewacji oraz oryginalny wystrój większości wnętrz. Od 1971 roku mieści się tu Muzeum Narodowe, na tyłach którego znajduje się Ogród Włoski.
• Bazylika Katedralna Wniebowzięcia NMP, wzniesiona w 1171 przez biskupa krakowskiego Gedeona, wielokrotnie przebudowywana w XVI, XVII i XIX wieku uzyskała wygląd wczesnobarokowej trójnawowej bazyliki.
• Kościół Św. Wojciecha, najstarsza świątynia w Kielcach; jej początki sięgają X w; obecne zabudowania pochodzą z 1763 roku. Na placu przed kościołem zachowano fragment muru, przed którym hitlerowcy publicznie rozstrzelali w 1943 roku zakładników – żołnierzy Armii Krajowej.
• Kościół Świętej Trójcy, wybudowany w latach 1640-1644. Wyposażenie świątyni pochodzi głównie z XVIII wieku – barokowe i późnobarokowe ołtarze, ambona, trójkondygnacyjny chór oraz późnorenesansowa dekoracja stiukowa zdobiąca sklepienie kolebkowe z lunetami.
• Pałacyk Zielińskiego, w latach 1847-1858 był własnością Tomasza Zielińskiego, wielkiego orędownika kultury. Obecnie znajduje się tu Dom Środowisk Twórczych.
• Kościół i klasztor na wzgórzu Karczówka, zbudowany w latach 1624-1631, pierwotnie zasiedlony przez zakon bernardynów (rozwiązany przez władze carskie w 1864 r.). Od 1957 r. gospodarzami obiektu są pallotyni.
• Kościół garnizonowy, dawna cerkiew, wzniesiona w latach 1902-1904, wzorowana na soborze Izaakowskim w Petersburgu. W okresie międzywojennym świątynię odremontowano i przystosowano do liturgii rzymskokatolickiej, przeznaczając ją na kościół garnizonowy pw. Matki Boskiej Królowej Polski. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z 1926 r.
• Kościół ewangelicko-augsburski pw. św. Trójcy – jedna z nielicznych świątyni ekumenicznych w Polsce, wybudowany w stylu klasycystycznym w 1837 r. Posiada jednonawowy korpus i wieżę od strony północnej.
• Dworek Laszczyków, modrzewiowy dworek z 1788 roku, kryty łamanym gontem, z bielonymi ścianami i portykiem kolumnowym. Obecnie siedziba Muzeum Wsi Kieleckiej.
• Rynek, jego lokalizacja została wyznaczona jeszcze w średniowieczu. Zabudowa pochodzi głównie z XVIII i XIX w. Na skwerku przy Rynku znajduje się figura św. Tekli z 1765 r.
• Ulica Henryka Sienkiewicza, wytyczona w latach 20. XIX w. jako ulica Konstantego, później ulica Pocztowa. Główna ulica miasta, wyłączona z ruchu kołowego. Znajduje się tu szereg zabytkowych budowli, m.in. hotele Wersal i Bristol, Teatr im. Stefana Żeromskiego, a także będący przykładem architektury secesyjnej budynek Banku Gospodarki Żywnościowej.
• Synagoga w Kielcach – wybudowana w 1902 roku.
• Cmentarz żydowski – założony w 1868 roku.
• Cmentarz Stary, założony ok. 1800 r., początkowo przeznaczony zarówno dla katolików, jak i dla ewangelików, prawosławnych i unitów. Znajdują się tu cenne nagrobki żeliwne i kamienne oraz kaplice z początku XIX w.
• Park miejski im. Stanisława Staszica, założony w 1830 r. na terenie istniejącego ogrodu z XVIII w.
• Dworek Karscha, wzniesiony w I poł. XIX w. przez rodzinę Stumpfów. W latach 1888-1890 miał w tym dworze swoją pracownię słynny malarz – Jan Styka.
• Kaplica NMP Matki Kościoła, na kieleckiej Dąbrowie wzniesiona w 1866 roku.

edytuj Turystyka

Kielce są punktem początkowym:

• czerwonego szlaku turystycznego prowadzącego do Chęcin,
• czarnego szlaku rowerowego prowadzącego do Cedzyny.
• czerwonego szlaku rowerowego prowadzącego do Podzamcza Piekoszowskiego.

Na terenie miasta znajdują się:

• czerwony szlak miejski w Kielcach
• niebieski szlak spacerowy Kielce, ul. Zamkowa – Stadion Leśny
• zielony szlak spacerowy Kielce Słowik – rezerwat Biesak-Białogon
• zielony szlak spacerowy Kielce, ul. Zamkowa – Bukówka
• żółty szlak spacerowy wokół Kielc
• czarny szlak turystyczny Kielce, ul. Szczepaniaka – Pierścienica
• ścieżka rowerowa prowadząca przez centrum (od ul. Jesionowej, poprzez ul. Sienkiewicza aż na Stadion Leśny)
• czerwona ścieżka rowerowa prowadząca na Stadion Leśny (bardzo trudna)
• niebieska ścieżka rowerowa prowadząca na Stadion Leśny (nieco łatwiejsza)
• czerwona ścieżka rowerowa prowadząca na Telegraf (bardzo trudna)
• niebieska ścieżka rowerowa prowadząca na Telegraf (bardzo trudna)

Przez Kielce przechodzi niebieski szlak turystyczny z Chęcin do Łagowa.

edytuj Przyroda

W granicach administracyjnych Kielc znajduje się część Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego, Kielecki Obszar Chronionego Krajobrazu, a także 5 rezerwatów przyrody:

• Rezerwat przyrody Kadzielnia
• Rezerwat przyrody Biesak-Białogon
• Rezerwat przyrody Karczówka
• Rezerwat przyrody Ślichowice im. Jana Czarnockiego
• Rezerwat przyrody Wietrznia im. Zbigniewa Rubinowskiego

edytuj Edukacja

edytuj Szkoły

edytuj Wyższe uczelnie

• Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach
• Politechnika Świętokrzyska
• Wszechnica Świętokrzyska
• Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Kielcach
• Wyższa Szkoła Dziennikarstwa im. Wańkowicza w Warszawie Wydział Zamiejscowy w Kielcach
• Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa im. prof. Edwarda Lipińskiego (poprzednio Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji im. prof. Edwarda Lipińskiego)
• Wyższa Szkoła Handlowa im. Bolesława Markowskiego
• Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji
• Wyższa Szkoła Telekomunikacji i Informatyki
• Wyższa Szkoła Umiejętności w Kielcach (poprzednio Wyższa Szkoła Ubezpieczeń)
• Wyższa Szkoła Ekonomii, Turystyki i Nauk Społecznych
• Wyższe Seminarium Duchowne w Kielcach
• Świętokrzyska Szkoła Wyższa

edytuj Dzielnice i osiedla Kielc

Kielce nie posiadają jednolitego, usankcjonowanego ustawą podziału administracyjnego, stąd nie można jednoznacznie okreslić granic poszczególnych miejscowości.

W skład miasta wchodzą następujące części: Baranówek, Barwinek, Białogon, Bocianek, Bukówka, Cedro Mazur, Centrum, Czarnów, Dąbrowa, Dobromyśl, Domaszowice Wikaryjskie, Dyminy, Herby, Jagiellońskie, Karczówka, KSM – XXV-lecia, Łazy, Na Stoku, Nowy Folwark, Niewachlów I, Niewachlów II, Osiedle Jana Czarnockiego, Osiedle Jana Kochanowskiego, Ostra Górka, Pakosz, Piaski, Pietraszki, Pod Dalnią, Podhale, Podkarczówka, Pod Telegrafem, Posłowice, Sady, Sieje, Sitkówka, Skrzetle, Słoneczne Wzgórze, Słowik, Szydłówek, Ślichowice, Świętokrzyskie, Uroczysko, Wielkopole, Wietrznia, Zagórze, Zalesie, Osiedle Związkowiec.

edytuj Aglomeracja Kielc

Kielecki Obszar Metropolitalny (KOM) został powołany 30 września 2005 roku z inicjatywy prezydenta miasta Kielce Wojciecha Lubawskiego. W skład obszaru wchodzi miasto Kielce i 10 ościennych gmin.

W skład Kieleckiego Obszaru Metropolitalnego wchodzą następujące gminy:

• Kielce-miasto
• Chęciny
• Daleszyce
• Górno
• Masłów
• Miedziana Góra
• Morawica
• Piekoszów
• Sitkówka-Nowiny
• Strawczyn
• Zagnańsk

edytuj Sport

• Korona Kielce – zespół piłki nożnej, awans do ekstraklasy w sezonie 2004/2005 (zobacz też: Stadion Miejski w Kielcach)
• VIVE Kielce – zespół piłki ręcznej, wielokrotny mistrz i vice-mistrz Polski (zobacz też: Hala sportowa w Kielcach)
• Kielecki Klub Lekkoatletyczny – KKL Fart Kielce
• KS FART Kielce – siatkówka mężczyzn
• Kielecki Klub Aikido Aikikai
• Kielecki Klub Aikido Kobayashi
• Kielecki Klub Karate Kyokushin
• Kielecki Klub Shorin-Ryu
• Kielecki Klub Shidokan Karate
• Mundo Capoeira Kielce
• Capoeira Abada Kielce
• Automobilklub Kielecki
• Klub Sportowy "Stella"
• Orlęta Kielce – zespół piłki nożnej, grający w czwartej lidze
• Aeroklub Kielecki
• Świętokrzyskie Kolarstwo Górskie
• Akademicki Klub Turystyki Kwalifikowanej PTTK – Sabat
• Świętokrzyski Klub Alpinistyczny
• AZS Politechniki Świętokrzyskiej
• Uczniowski Klub Sportowy "Zalew Kielce" (żeglarstwo)
• Kieleckie Towarzystwo Narciarskie KTN "PUCH"
• Czarnovia Kielce - zespół piłkarski na poziomie klasy A

edytuj Kościoły

Na terenie miasta działalność prowadzą następujące kościoły:

edytuj Kościoły katolickie

• Kościół Rzymskokatolicki
  • Parafia p.w. Wniebowzięcia NMP
  • Parafia p.w. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski
  • Parafi p.w. Św. Franciszka z Asyżu
  • Parafia p.w. Św. Pawła Apostoła
  • Parafia p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego
  • Parafia p.w. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus
  • Parafia p.w. Św. Józefa Robotnika
  • Parafia św. Stanisława Biskupa Męczennika w Kielcach
  • Parafia Chrystusa Króla w Kielcach
  • Parafia p.w. Ducha Świętego
  • Parafia św. Jana Chrzciciela w Kielcach

• Kościół Polskokatolicki
  • Parafia p.w. Św. Ap. Piotra i Pawła

edytuj Kościoły protestanckie

• Kościół Ewangelicko-Augsburski
  • Filiał w Kielcach
• Kościół Ewangelicko-Metodystyczny
  • Parafia w Kielcach
• Kościół Ewangelicznych Chrześcijan
  • Zbór w Kielcach
• Kościół Chrześcijan Baptystów
  • Zbór w Kielcach
• Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej
  • Zbór w Kielcach
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
  • Zbór w Kielcach

edytuj Kultura

Kielce są zdecydowanie centrum kulturalnym regionu, to tutaj odbywa się większość koncertów i imprez kulturalnych, w tym m.in. Harcerski Festiwal Kultury Młodzieży Szkolnej "Kielce", Festiwal Muzyki Organowej, Festiwal Muzyki Gitarowej, "Jeunesses Musicales" oraz Zaduszki Jazzowe.

Instytucje kulturalne działające na terenie Kielc:

• Kina
  • Kinoplex, znajdujący się w budynku Galerii ECHO, zbudowanej pod koniec listopada 2002 r. u zbiegu ulic Świętokrzyskiej i Manifestu Lipcowego (od 2006 r. Aleja Solidarności). Składa się z 7 sal kinowych liczących łącznie 1614 miejsc.
  • Moskwa, przy ul. Staszica, liczące 396 miejsc.
  • Echo, przy ul. Ściegiennego, liczące 500 miejsc
  • Studyjne, w budynku kina "Moskwa", liczące 47 miejsc
• Teatry
  • Teatr im. Stefana Żeromskiego, istnieje od 1945 r., zlokalizowany jest w zabytkowej kamienicy z drugiej połowy XIX w., dawnej siedzibie Hotelu Polskiego. Odbywa się tu kilka premier rocznie, każdy sezon kończy się plebiscytem o "Dziką Różę".
  • Teatr Lalki i Aktora "Kubuś", utworzony w 1955 r., posiada jedną z najnowocześniejszych widowni w Polsce.
  • Kielecki Teatr Tańca, założony w 1995 r. przez p. Elżbietę Szlufik-Pańtak.
  • Teatr Alternatywny "Ecce Homo", kielecki teatr poruszający się głównie w formule performance.
  • Teatr Panika przy IV LO im. H. Sawickiej założony w 1997, występujący m.in. na deskach Teatru im. Stefana Żeromskiego Teatr Panika jest kontynuatorem Teatru bez Kurtyny działającego przy Sawickiej w latach 80. XX wieku).
• Filharmonie
  • Filharmonia Świętokrzyska im. Oskara Kolberga, o tradycjach sięgających lat 20. XX w., z siedzibą w Kieleckim Centrum Kultury
• Chóry
  • Chór Kameralny Fermata
  • Chór II LO im. Jana Śniadeckiego w Kielcach
  • Chór Instytutu Edukacji Muzycznej Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach
• Centra kultury
  • Kieleckie Centrum Kultury, działające od 1992 r., zbudowane na wzór Teatru Muzycznego w Gdyni
  • Wojewódzki Dom Kultury, wzniesiony w 1935 r. jako Dom Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego im. J. Piłsudskiego.
  • Dom Środowisk Twórczych, mieszczący się w zabytkowym Pałacyku Tomasza Zielińskiego
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna, posiadająca cenny zbiór starodruków oraz niemal 550 tys. książek.
  • Miejska Biblioteka Publiczna w Kielcach
  • Kompania Wolontarska

edytuj Muzea

• Muzeum Narodowe w Kielcach – mieści się w pałacu biskupim. Zgromadzono tu cenne XVII- i XVIII-wieczne obrazy, meble, gobeliny nadające wnętrzom charakter zbliżony do dawnej siedziby magnackiej.
• Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego – zlokalizowane w budynku dawnego gimnazjum, w którym nauki pobierali m.in. Stefan Żeromski, Bolesław Prus, Józef Kenig, Adolf Dygasiński, Gustaw Herling-Grudziński, Wiesław Jażdżyński oraz Józef Ozga-Michalski. Muzeum gromadzi liczne eksponaty szkolne z drugiej połowy XIX w.
• Muzeum Zbiorów Geologicznych – świętokrzyski oddział Państwowego Instytutu Geologicznego. Znajduje się tu bogata kolekcja skał i minerałów charakterystycznych dla Gór Świętokrzyskich.
• Muzeum Zabawek i Zabawy – jedyne muzeum tego rodzaju w Polsce. Posiada ono kolekcję zabawek historycznych i współczesnych z całego świata.
• Muzeum Wsi Kieleckiej – mieści się w zabytkowym Dworze Laszczyków. Prezentowane są tu głównie wystawy czasowe. Należący do muzeum park etnograficzny (skansen) znajduje się w pobliskiej miejscowości Tokarnia.
• Muzeum Pamięci Narodowej – budynek mieszczący muzeum służył w latach 1939-1956 jako więzienie. Podczas wojny znajdował się tu obóz przejściowy dla polskich jeńców wojennych. Po wkroczeniu wojsk sowieckich osadzani byli tu Polacy zsyłani później w głąb ZSRR. Do 1956 gmachem zarządzała SB.
• Skarbiec Katedralny – znajduje się na zakrystii bazyliki katedralnej. Zgromadzono tu cenne dzieła sztuki sakralnej, m.in. rękopisy z XIV-XVI w., naczynia i szaty liturgiczne, inkunabuły oraz starodruki.
• Muzeum Diecezjalne – nowo powstałe Muzeum Diecezji Kieleckiej znajdujące się na tyłach gmachu kurii prezentuje szeroką kolekcję przedmiotów sakralnych, w tym cennych obrazów czy monstrancji.
• Muzeum Historii Kielc – mieści się w zabytkowej kamienicy przy ul. Św. Leonarda w ścisłym centrum miasta.

edytuj Media

Historia kieleckich mediów sięga roku 1870 r., kiedy to w trudnych czasach przepełnionych carskimi represjami wyszedł pierwszy numer Gazety Kieleckiej, ukazującej się dwa razy w tygodniu w środy i w soboty (wersja zdigitalizowana dostępna w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej). W tym samym roku działalność rozpoczęli redaktorzy periodyku Pamiętnik kielecki, zawierającego artykuły o tematyce historyczno-krajoznawczej.

Po II wojnie światowej wydawano dzienniki: Słowo Ludu (od 27 września 1949) oraz Echo Dnia (od 1971 r.).

1 stycznia 2005 r., po wielu latach starań, powstał w Kielcach samodzielny Oddział Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w Kieleckim Centrum Kultury.

22 października 2007 r. ruszyła z inicjatywy Urzędu Miasta Kielce i prezydenta miasta Internetowa Telewizja Kielce, internetowa telewizja miejska.

• prasa lokalna
  • dzienniki
    • Echo Dnia – dziennik lokalny
    • Gazeta Wyborcza Kielce – codzienne wydanie lokalne
  • inne
    • Dedal – Świętokrzyski Magazyn Kulturalno-Artystyczny
    • Nasza Baba Jaga – Świętokrzyski Kwartalnik Edukacyjno-Krajoznawczy
    • Wici. Info – Świętokrzyski informator kulturalny
    • Przegląd Kielecki - bezpłatny dwutygodnik
    • Metro
  • już nie wydawane
    • Słowo Ludu

• rozgłośnie radiowe
  • Polskie Radio Kielce (90,4 MHz; 101,4 MHz)
  • Radio FaMa (100,8 MHz)
  • Radio Plus (107,9 MHz)
  • RMF MAXXX Kielce/Radom (dawniej radio Tak FM) (98 MHz; 106,5 MHz)
  • Radio Eska Kielce (103,3 MHz)
  • Radio Eska Rock Kielce (95,5 MHz)
  • Radio Planeta Kielce (103,9 MHZ)
• lokalne stacje telewizyjne
  • TVP Kielce
  • TV Kielce
  • ITV Kielce

edytuj Transport

edytuj Drogowy

Kielce stanowią ważny węzeł komunikacyjny, przez miasto przebiegają drogi międzynarodowe i krajowe:

• 7 S7 – Gdańsk – Warszawa – Radom – Kielce – Kraków – Chyżne
• 73 – Wiśniówka – Kielce – Tarnów – Pilzno – Jasło
• 74 S74 – Sulejów – Kielce – Opatów – Szczebrzeszyn – Zamość – granica polsko-ukraińska (przejście graniczne w Zosinie)

Drogi wojewódzkie:

• 745 – Kielce-Dąbrowa – Masłów – Radlin
• 761 – Kielce – Piekoszów
• 762 – Kielce – Chęciny – Małogoszcz
• 764 – Kielce – Suków – Raków – Staszów – Połaniec
• 786 – Kielce – Ruda Strawczyńska – Łopuszno – Włoszczowa – Koniecpol – Święta Anna – Częstochowa

Ponadto Kielce posiadają sieć dróg powiatowych, obejmujących 109 ulic o łącznej długości 114,9 km oraz sieć dróg gminnych obejmujących 446 ulic o łącznej długości 220,9 km. 57,5% dróg w mieście posiada nawierzchnię twardą ulepszoną, 8,4% nawierzchnię twardą nie ulepszoną, zaś 34,1% – nawierzchnię gruntową.

edytuj Kolejowy

Transport kolejowy jest obecny w Kielcach od 1885 r., kiedy to ukończono budowę linii łączącej Iwanogród (Dęblin) z Dąbrową Górniczą, przebiegającej przez centrum miasta. Obecnie Kielce stanowią ważne skrzyżowanie linii kolejowych, biegnących do Częstochowy i Lublińca (Kolej lubliniecko-kielecka), Warszawy, Krakowa i Sandomierza.

W granicach administracyjnych miasta znajduje się dworzec kolejowy Kielce oraz stacje kolejowe: Kielce Piaski, Kielce Białogon, Kielce Czarnów i Kielce Herbskie.

edytuj Lotniczy

Obecnie mieszkańcy Kielc mają do dyspozycji jedynie Port lotniczy Kielce-Masłów, będący cywilnym lotniskiem sportowym zlokalizowanym w miejscowości Masłów. Nie jest on w stanie przyjąć dużych pasażerskich samolotów, ponieważ jego pas startowy ma zaledwie 900 m. Jego przebudowa również nie jest opłacalna. W czerwcu 2006 r. zapadła decyzja o lokalizacji nowego lotniska koło wsi Obice na terenie gminy Morawica, zdolnego obsłużyć zwykłe linie lotnicze. Aktualnie trwa wykup gruntów pod inwestycję. Najbliższe międzynarodowe lotniska znajdują się w Krakowie-Balicach oraz Rzeszowie-Jasionce.

edytuj Komunikacja miejska

edytuj Autobusy

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Kielcach powstało 22 lipca 1951 roku, gdy powstał Wydział, a następnie Zakład Komunikacji Miejskiej w ramach Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Kielcach.

Po wielu przemianach dzisiaj po mieście kursują 58 linie autobusowe zwykłe i jedna linia nocna, obsługiwane przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji na mocy umowy podpisanej z Zarządem Transportu Miejskiego. W Kielcach znajdują się dwie zajezdnie. Tabor składa się z około 140 autobusów.

edytuj Tramwaje

Pierwsze pomysły budowy w Kielcach sieci tramwajowej pojawiły się już w latach 30. XX wieku. Niestety wybuch wojny uniemożliwił realizację tego przedsięwzięcia. Do koncepcji powrócono w latach 70., wtedy też zaplanowano przebieg trakcji. Powstać miały trzy linie (czerwona, zielona i niebieska). Linia czerwona miała łączyć najdalej wysunięte krańce miasta (osiedle Ślichowice i Dąbrowę). Linia zielona zaczynałaby się centrum a prowadziła do Cedzyny, natomiast linia niebieska dotarłaby do Barwinka. Pomysł jednakże porzucono. Niemniej jednak miejsce na trakcję tramwajowa przewidziane jest w ulicach łączących centrum ze Ślichowicami. Pomysł powrócił w 2004 roku, kiedy pojawiło się nowe źródło finansowania inwestycji, a mianowicie fundusze strukturalne z Unii Europejskiej. Władze miasta zleciły już profesjonalne opracowanie nowej strategii komunikacyjnej. Najprawdopodobniej zrealizowana byłaby koncepcja linii czerwonej, zaadaptowana do nowych warunków.

edytuj Komunikacja międzymiastowa

Historia komunikacja autokarowej w Kielcach sięga 1945 r., kiedy to powołano Okręgową Bazę PKS. Już w 1946 r. organizowane były regularne kursy do Krakowa, Warszawy, Jeleniej Góry, Cieplic oraz do ościennych miejscowości.

W 1984 r. oddano do użytku Dworzec PKS w Kielcach, wówczas jeden z najnowocześniejszych tego typu obiektów w Europie. Jego nietypowa architektura oraz nowatorskie rozwiązania komunikacyjne kwalifikują go do grona najciekawszych atrakcji miasta.

Po roku 1990 kielecki PKS został przemianowany na Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej SA w Kielcach, od tego czasu prowadzi regularną komunikację pasażerską dalekobieżną i międzynarodową.

edytuj Komunikacja prywatna

W Kielcach intensywnie rozwijają się indywidualne usługi przewozowe. W mieście zarejestrowanych jest ok. 750 taksówek, kursy dalekobieżne obsługiwane są przez minibusy należące w większości do Świętokrzyskiego Zrzeszenia Transportu Prywatnego.

edytuj Kielczanie i osoby związane z Kielcami

• Stefan Artwiński (1863-1939), działacz polityczny, zamordowany przez hitlerowców, Prezydent Kielc
• Piotr Marzec Liroy (ur. 1971), rapper, polski artysta hip-hopowy, kompozytor, producent, pisarz, aktor
• Czesław Bieżanko (1895-1986), entomolog
• Jan Czarnocki (1889-1951), znany geolog
• Adolf Dygasiński (1839-1902), pisarz, uczestnik powstania styczniowego
• Marian Florczyk (ur. 1954), polski duchowny, biskup
• Franciszek Giertych, polski działacz gospodarczy, inżynier, protoplasta rodziny znanych polityków narodowych
• Jędrzej Giertych (1903-1992), polski polityk, dyplomata i publicysta.
• Gustaw Herling-Grudziński (1919-2000), pisarz
• Wiktor Jaroński (1870-1931) sędzia, polityk endecki, poseł do Dumy z Koła Polskiego.
• Józef Kenig (1821-1900), dziennikarz i krytyk warszawski, nazywany "potentatem opinii"
• Włodzimierz Kiniorski (ur. 1952), instrumentalista, kompozytor, realizator działań multimedialnych
• Zbigniew Książek, scenarzysta, prozaik, dramaturg i autor tekstów piosenek
• Leszek Kumański (ur. 1955), polski poeta, prozaik oraz dziennikarz, a także autor scenariuszy i reżyser programów estradowych
• Leszek Mądzik (ur. 1945), reżyser i scenograf
• Edmund Niziurski (ur. 1925), pisarz
• Rafał Olbiński (ur. 1945), artysta malarz, grafik
• Andrzej Poniedzielski (ur. 1954), polski poeta, bard, konferansjer
• Konrad Smuga (ur. 1966), reżyser wielu formatów telewizyjnych, m.in. Idol, Kuba Wojewódzki, TOPtrendy festiwal.
• Stanisław Staszic (1755-1826), działacz społeczny i polityczny, pisarz, uczony i filozof
• Wojciech Szczepaniak (1927-1944), kurier podziemia, członek Szarych Szeregów, żołnierz AK
• ks. Piotr Ściegienny (1801-1890), działacz rewolucyjny i niepodległościowy, publicysta
• Wincenty z Kielc (1200?-1262?), pierwszy znany z imienia kompozytor polski, autor hymnu Gaude Mater Polonia
• Stefan Żeromski (1864-1925), pisarz

edytuj Aktorzy, wokaliści, osoby związane z mediami

• Violetta Arlak (ur. 1968), aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna
• Tomasz Borycki "Borixon" (ur. 1977), raper, członek grupy Wzgórze Ya-Pa 3
• Tomasz Joseph Bracichowicz (ur.1967), muzyk, kompozytor, producent muzyczny programów telewizyjnych
• Dagmara Domińczyk (ur. 1976), aktorka
• Wiesław Gołas (ur. 1930), aktor
• Edyta Herbuś (ur. 1981), polska tancerka i aktorka
• Krzysztof "K.A.S.A" Kasowski (ur. 1970), wokalista
• Piotr Kmiecik (ur. 1976), montażysta filmowy
• Magdalena Idzik (ur. 1974), śpiewaczka Opery Narodowej
• Anna Józefina Lubieniecka (ur.1988), polska piosenkarka i aktorka musicalowa, solistka Piotra Rubika
• Michał Łakomiec "Zajka" raper, członek grupy Wzgórze Ya-Pa 3
• Piotr Marzec "Liroy" (ur. 1971), rapper, polski artysta hip-hopowy, kompozytor, producent, pisarz, aktor
• Marcin Pawłowski (1970-2004), nieżyjący już dziennikarz TVN
• Andrzej Piaseczny "Piasek" (ur. 1971), wokalista
• Michał Piróg (ur. 1979), prezenter, tancerz, choreograf
• Witold Pyrkosz (ur. 1926), aktor teatralny, filmowy i telewizyjny
• Sylwia Restecka (ur. 1974), rysowniczka komiksowa
• Wojciech Schmidt "Wojtas" raper, członek grupy Wzgórze Ya-Pa 3
• Tadeusz Sznuk (ur. 1943), dziennikarz radiowy i telewizyjny
• Marek Tercz (ur. 1954), poeta, pieśniarz, bard, kompozytor, radiowiec
• Anna Treter, wokalistka związana z grupą Pod Budą
• Bożena Walter (ur. 1938), prezes fundacji TVN "Nie jesteś sam", żona prezesa TVN-u Piotra Waltera

edytuj Politycy

• Juliusz Braun (ur. 1948), były przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji
• Henryk Długosz (ur. 1961), były szef kieleckiego SLD, skazany prawomocnym wyrokiem sądu za udział w tzw. Aferze starachowickiej
• Krzysztof Janik (ur. 1950), były Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, były przewodniczący klubu SLD
• Kazimierz Michał Ujazdowski (ur. 1964), były Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, były wice-prezes partii Prawo i Sprawiedliwość